عبدالله پسر طاهر

عبدالله پسر طاهر ذوالیمینین بود که پس از مرگ برادرش، طلحه طاهری، به سال 213 هجری به فرمانروایی طاهریان رسید. 

عبدالله طاهر پیش رسیدن به حکومت، در رقه جانشین پدرش بود. وی به سال 211 هجری با هجوم به رمله و دمشق سراسر شام را تصرف کرد. سپس به اسکندریه حمله کرد و بدین ترتیب مصر را برای عباسیان به ارمغان آورد.

پس از وفات مامون خلیفه جدید المعتصم بالله نیز عبدالله را در مقام خود ابقا کرد و این گونه استقلال طاهریان دگر بار تثبیت شد. 

عبدالله طاهری در ابتدای سلطنتش به دینور رفت و در آنجا رهبری مبارزه با قیام بابک خرم دین را بر عهده گرفت. او توانست با کمک افشین اشروسنه ای (یکی از سرداران عباسیان) قیام بابک را فرو خواباند.

پس از بابک در مازندران نیز قیامی به رهبری مازیار بر ضد عباسیان و طاهریان رویداد. عبدالله نیز عمویش حسن پوشنگی را در راس سپاهی به گرگان و طبرستان فرستاد و شورش مازیار فروخوابید.

مازیار و بابک هر دو توسط عباسیان اعدام شدند.

پس از اعدام مازیار و بابک، حوزه اقتدار ایشان به طبرستان و آذربایجان رسید و قدرت طاهریان نیز به اوج خود.

قلمرو عبدالله از یک سو به فرغانه و چاچ (در شرق) و از سوی دیگر به حلوان و آذربایجان (در غرب) می رسید.

عبدالله پس از 17 سال فرمانروایی به سال 230 هجری درگذشت.

پس از عبدالله پسرش طاهر به امارت رسید.

طلحه پسر طاهر

طلحه پسر طاهر ذوالیمینین، دومین امیر طاهری بود که پس از مرگ پدرش به سال 207 هجری به امارت رسید.

مامون عباسی، احمد بن ابو خالد را برای خلیفگی (پیشکاری) به سوی طلحه گسیل کرد. احمد توانست اشروسنه را بگشاید و شورش کرمان را سرکوب سازد.

طلحه تا سال 213 هجری امارت کرد و در همین سال در گذشت.

پس از مرگش برادرش عبدالله امیر طاهری شد.

تثبیت امارت طلحه توسط مامون باعث شد، حکومت طاهری رسما به صورت موروثی شکل بگیرد.

نبرد ری

نبرد ری نبردی بود بین سپاهیان مأمون عباسی به رهبری طاهر پسر حسین و سپاهیان امین به رهبری علی بن عیسی در حوالی ری که به شکست سپاه امین انجامید.

سپاه امین چندین برابر سپاه مأمون جمعیت داشت و عدد آن را پنجاه هزار نفر نوشته اند ولی سپاهیان طاهر حدود چهار هزار نفر بودند.

در این نبرد، طاهر شمشیرش را با دو دستش به سر شخصی به نام حاتم طائی بزد و او را بکشت و از آن به بعد به ذوالیمینین (صاحب دو دست راست) معروف گشت.

علی بن عیسی فرمانده قوای امین توسط تیر یکی از سربازان طاهر به نام داوود سیاه به هلاکت رسید.

سرانجام ایرانیان در آن جنگ پیروز شدند. (سال 195 هجری)

منبع: تاریخ کامل ابن اثیر

طاهر پوشنگی

طاهر بن حسین معروف به ذوالیمینین در سال 139 هجری در پوشنگ خراسان متولد شد.

در زمان او هارون الرشید عباسی در گذشت و میان پسرانش مامون و امین برای جانشینی درگیری رخ نمود.

مامون که در مرو ساکن شده بود، طاهر را در راس سپاهی 5000 نفری به سوی ری فرستاد. امین نیز یکی از سردارانش را با سپاهی انبوه به نبرد با طاهر گسیل کرد. (سال 195 هجری)

طاهر در آن جنگ با دلیری تمام جنگید و پیروز شد. طاهر در آن جنگ با دو دست شمشیر می زد به همین خاطر به ذوالیمینین معروف شد.

طاهر سپس به همدان لشکر کشید و پس از آن حلوان را فتح کرد. وی از راه شلاشان به اهواز رفت (سال 196 هجری) و سپس وارد میان رودان شد. ابتدا بر واسط و کوفه چیره شد. سر انجام بغداد را به سال 198 هجری فتح کرد. طاهر، امین را کشت و خلافت مامون را بر قرار ساخت.

مامون در سال 205 هجری طاهر را به امارت خراسان منصوب کرد. طاهر که امارت خراسان را کوچکتر از آن می دانست که بخواهند به او بدهند، از مامون دلزده شد.

طاهر دو سال در خراسان (شرق خلافت عباسی) حکم راند و در سال 207 هنگامی که نام مامون را در خطبه نبرد، به شکل مرموزی درگذشت.

قلمرو فرمانروایی او، به قول طبری از بغداد تا دورترین نقاط شرق حکومت اسلامی بود.

پس از وی پسرش طلحه به حکومت رسید. با رسیدن طلحه و سپس عبدالله (پسر دیگر طاهر) به حکومت، امارت طاهری به صورت موروثی در آمد.

پایتخت طاهریان ابتدا شهر مرو و سپس نیشابور بود.

طاهریان نخستین حکومت ایرانی پس از اسلام بودند که تا حدی توانستند استقلال خود را حفظ کنند.

نبرد همدان

نبرد همدان نبردی بود بین سپاهیان امین عباسی به رهبری عبدالرحمان جبله و سپاهیان مأمون عباسی به رهبری طاهر پوشنگی در نزدیکی همدان که به شکست قوای امین انجامید.

سپاهیان امین بیست هزار نفر بودند که در دو نوبت جنگیدند و شکست خوردند. سپس همدان به دست طاهر فتح شد. (سال 195 هجری قمری)

منابع

تاریخ کامل ابن اثیر

چکیده ای از طاهریان

دولت طاهری توسط طاهر پسر حسین پوشنگی ملقب به ذوالیمینین تاسیس شد. طاهر از طرف مأمون عباسی مامور سرکوبی امین در بغداد شد (اواخر قرن دوم هجری). در ری با چهار هزار سوار عباسیان را شکست داد. سپس همدان را به سال 195 هجری تصرف کرد. پس از آن قزوین، حلوان و سرانجام اهواز را به سال 196 گرفت. در آخر به سال 198 به بغداد حمله برد و آن را تصرف کرد. امین شکست خورد و مأمون، طاهر را امیر خراسان ساخت. پس از مرگ طاهر پسرانش به امارت خراسان رسیدند. بدین سان نخستین حکومت ایرانی پس از اسلام تشکیل شد که به قول طبری از بغداد تا دورترین مناطق شرق عالم اسلام را در بر داشت.

طاهریان در زمان محمد بن طاهر در نیمه قرن سوم هجری به دست یعقوب لیث صفار منقرض شدند.